Chuyên đề Môn Hóa: Hợp chất kim loại kiềm

  1. HỢP CHẤT KIM LOẠI KIỀM
  2. I) Natri hiđroxit: NaOH (Xút ăn da)

1) Tính chất vật lí

NaOH là chất rắn, không màu, hút ẩm, nóng chảy ở 322oC, tan nhiều trong nước.

Là hóa chất quan trọng thứ 2 sau H2SO4

2) Tính chất hóa học

Dung dịch NaOH là một bazơ mạnh

  • Làm xanh quì tím, làm hồng phenolphtalein
  • Tác dụng với axit

NaOH + HCl  NaCl + H2O

NaOH + HNO3 →NaNO3 + H2O

2NaOH + H2SO4 → Na2SO4 + 2H2O;

NaOH + HClO→  NaClO + H2O

NaOH + CH3COOH → CH3COONa + H2O

  • H+ +OH → H2O
  • Tác dụng với oxit axit

CO2 + NaOH  NaHCO3; CO2 + 2NaOH  Na2CO3 + H2O

SO2 + NaOH  NaHSO3; SO2 + 2NaOH  Na2SO3 + H2O

  • Tác dụng với một số dung dịch muối tạo bazơ không tan.

FeCl3 + 3NaOH→  Fe(OH)3 ↓đỏ+ 3NaCl↓

CuSO4 + 2NaOH →Cu(OH)2↓xanh + Na2SO4

NaHCO3 + NaOH →Na2CO3 + H2O

Ca(HCO3)2 + 2NaOH → CaCO3↓trắng + Na2CO3 + 2H2O

Ca(HCO3)2 + NaOH →CaCO3↓ + NaHCO3 + H2O

3) Điều chế

Điện phân dung dịch NaCl bão hòa có màng ngăn xốp giữa hai điện cực.

Ở cực âm (catot) xảy ra sự khử các phân tử nước: 2H2O + 2e → 2OH + H2.

Ở cực dương (anot) xảy ra sự oxi hóa ion Cl: 2Cl →Cl2 + 2e

Phương trình điện phân:

Dung dịch NaOH thu được có lẫn nhiều NaCl. Người ta cô đặc dung dịch, do NaCl ít tan so với NaOH nên kết tinh trước. Tiến hành tách NaCl ra khỏi dung dịch, chỉ còn lại là dung dịch NaOH.

  1. II) Natri hiđro cacbonat (NaHCO3)
  • NaHCO3 bị phân hủy bởi nhiệt:
    2NaHCO3 → Na2CO3 + CO2 + H2O
  • NaHCO3 lưỡng tính nên tác dụng được với axit và dung dịch kiềm:

NaHCO3 + HCl → NaCl + CO2 + H2O

NaHCO3 + NaOH → Na2CO3 + H2O

  • NaHCO3 được dùng trong y học (trị đau dạ dày), công nghệ thực phẩm (bột nở), chế tạo nước giải khát,…

III) Natri cacbonat (Na2CO3)

  • Dung dịch Na2CO3 có môi trường bazơ (pH > 7) làm xanh quì tím.
  • Na2CO3 bền với nhiệt.
  • Na2CO3 tác dụng với axit tạo khí CO2

Na2CO3 + 2HCl →2NaCl + CO2 + H2O

  • Na2CO3 là nguyên liệu quan trọng trong công nghiệp sản xuất thủy tinh, xà phòng, giấy, dệt và điều chế nhiều muối khác. Dung dịch Na2CO3 dùng để tẩy sạch vết dầu mỡ bám trên chi tiết máy trước khi sơn, tráng kim loại. Nó còn được dùng trong công nghiệp sản xuất chất tẩy rửa.